Salı, Nisan 16, 2024
Ana Sayfa arşiv Plastiğin Yolculuğu

Plastiğin Yolculuğu

Plastiğin Yolculuğu

Hafif, kolay şekil verilebilir, dayanıklı, renklendirilebilir ve ekonomik olmaları nedeniyle plastik ambalaj ve ürünler neredeyse hayatın her alanında kullanılıyor.
Pipet, su şişesi, tabak, bardak, deterjan kutusu, yoğurt kabı, poşet dosya gibi plastik malzemeler kullanıyoruz. Birçok çeşidi olan plastikler genellikle yeraltından çıkarılan bir fosil yakıt ve hammadde olan petrolün işlenmesiyle elde ediliyor. Plastik ürünlerin kimi tekrar tekrar kullanılabilecek şekilde kimiyse tek kullanımlık üretiliyor.

Plastiklerin parçalanarak doğaya karışması için uzun yıllar gerekir. Bu nedenle en iyisi geri dönüştürülüp yeni bir ürün haline getirilmeleridir. Geri dönüşüm, tekrar kullanım ve geri kazanım yoluyla plastik atıklar çöp olmaktan çıkarılabilir. Böylece yeni plastiklerin üretilmesi için kullanılan doğal kaynakların tüketimi azaltılabilir, enerji tasarrufu sağlanır ve en önemlisi çevre kirliliğinin önüne geçilebilir.
Geri dönüştürülebilir plastik atıkların çoğunu yiyecek, içecek ve çeşitli başka ürünlerin ambalajları oluşturuyor. Plastik atıklar, deterjan şişesi, çöp bidonu, sulama borusu, yer döşemesi, çöp torbası, elbise askısı, iplik ve benzeri malzemelere dönüştürülerek tekrar kullanılabilir.
PET olarak bilinen plastik çeşidini besin olarak tüketebilen bir bakteri var. Bilimsel adı Ideonella sakaiensis olan bu bakteri salgıladığı enzimler sayesinde PET’i doğal bileşenlerine çeviriyor. Bu maddeler toprağa karıştığında doğaya zarar vermiyor.

Bir spor ayakkabısı üreticisi, yüzde 95’i plastik atıklardan üretilen malzemelerden yapılmış ayakkabılardan bir yılda bir milyon çift satmış. Bir çift ayakkabı için okyanuslardan çıkarılan on bir adet atık plastik şişe geri dönüştürülmüş.

Tek kullanımlık plastikler hayatımızı kolaylaştırıyor. Ancak okyanuslardaki plastik atıkların büyük çoğunluğu da onlardan oluşuyor. Bu atıklar akıntıların etkisiyle okyanusların belirli yerlerinde birikerek çok büyük çöp adaları oluşturuyor.
Plastikler okyanusta yavaş yavaş parçalanıp suya karışıyor. Güneş ışınları ve tuzlu su, plastiğin kimyasal yapısını bozuyor. Plastikler beş milimetreden küçük parçalara yani mikroplastiklere ayrılıyor.
Okyanuslarda yaşayan tüm deniz canlıları plastik atıklardan etkileniyor. Mikroplastikleri yiyen hayvanlar sindiremedikleri plastikler nedeniyle beslenemeyip ölebiliyor. Her gün yüzlerce metreküp okyanus suyunu filtreleyerek plankton gibi küçük canlılarla beslenen balina, köpek balığı, vatoz ve benzeri canlılar da mikroplastikleri yanlışlıkla yiyor.
Eğer herhangi bir önlem alınmazsa ve denizler bu hızla kirletilmeye devam edilirse 2025 yılında bir ton plastik çöpe karşılık üç ton balık olacağı hesaplanmış. 2050 yılından sonra denizlerdeki çöp miktarının balık miktarını geçeceği tahmin ediliyor.

Büyük Okyanus’ta, Hawaii ile Kaliforniya arasında oluşmuş dev çöp adasında yaklaşık seksen bin ton plastik atık birikmiş. Bu plastik atıkların birazı sahillere geri dönüyor, büyük bölümü de okyanuslarda yüzmeye devam ediyor. Plastik çöp adasının büyüklüğünün bu yıl Türkiye’nin yüzölçümünün iki katını geçeceği tahmin ediliyor.

Plastik kullanımını nasıl azaltabilirsiniz? Size birkaç öneri… Alışveriş yapmaya giderken yanınıza bez çanta, sepet ya da file alabilirsiniz. Böylece alışveriş sırasında yeni plastik poşetler almak zorunda kalmazsınız. Tek kullanımlık plastik şişeler yerine tekrar kullanılabilir şişeleri tercih edebilirsiniz. Evden çıkarken yanınıza bir matara ya da termosla su alırsanız dışarıdan plastik şişede su satın almak zorunda kalmazsınız. Çay, kahve ve soğuk içecekler için plastik bardak yerine cam ya da porselen bardaklar kullanabilirsiniz. Pikniğe giderken ya da okula yemek götürürken yanınıza tek kullanımlık plastik çatal kaşık yerine metal çatal kaşık alabilirsiniz.
Plastik şişe ve kutuları tekrar tekrar kullanabilirsiniz. Örneğin plastik sıvı sabun şişesini tekrar sıvı sabunla doldurarak kullanmaya devam edebilirsiniz.

Plastiği geri dönüştürmek ya da yeniden kullanmak çevre kirliliğini biraz olsun önleyebilir. İşte ilginç fikirlerden bazıları…

Asfalt yolların yüzde 90’ı taş, kireç taşı ve kumdan, yüzde 10’u ise ziftten oluşur. Ham petrolden elde edilen zift, yol yapımında yapıştırıcı malzeme olarak kullanılır. Bilim insanları zift yerine geri dönüştürülmüş plastikten elde edilen pelet kullanmak için yöntemler geliştirmiş. Pelet artık yol yapımında zift yerine kullanılabiliyor.
Eko tuğla, PET şişelerin içine mümkün olduğu kadar çok plastik ambalaj atığı ve naylon doldurularak yapılır. Bazen de PET şişelerin içi kum, kil, toprak gibi doğal malzemelerle doldurularak tuğlalar elde edilir. PET şişelerden yapılan bu tuğlalar yapıların inşasında kullanılır. Şişelerin araları kerpiç, kil gibi doğal malzemelerle ya da silikon yapıştırıcıyla doldurulur.
Plastiği geri dönüştürmek ya da yeniden kullanmak çevre kirliliğini biraz olsun önleyebilir. İşte ilginç fikirlerden bazıları…

Atık PET şişeler bir çeşit aydınlatma aracı hâline getirilebilir. İçleri amonyak ve su karışımıyla doldurulur ve sıkıca kapatılır. Şişeler çatıya açılan deliklere ağızları dışarıda kalacak şekilde yerleştirilir. Şişelerin içindeki suyun üzerine düşen güneş ışığı, şişelerin alt kısmının bir ampul gibi parlamasını sağlar. Bu sayede evin içi aydınlanır.

BENZER KONULAR

X-Işını Astronomisinde Paradigma Değişimi

- Advertisement - 9 Ocak 2024’te fırlatılan Einstein Sondası, ESA ve MPE’nin katkılarıyla Çin Bilimler Akademisi liderliğindeki bir ortak girişimdir. Amacı, kozmik olaylardan kaynaklanan X-ışını...

Gücün Sınırlarına Meydan Okuyan Lazer Yapımı Metaller

- Advertisement - Lazer bazlı katmanlı üretim yoluyla üretilen yenilikçi yüksek entropili alaşımlar, endüstriyel uygulamalar için benzeri görülmemiş bir güç ve esneklik sunar. Gelişmiş tekniklerle...

Hücresel atık yönetimi ve yaşlanmada otofaji genlerinin yeni rolleri

Yaşla birlikte azalan otofaji, araştırmacıların daha önce şüphelendiğinden daha fazla gizemi barındırıyor olabilir. Buck Enstitüsü, Sanford Burnham Prebys ve Rutgers Üniversitesi'nden bilim adamlarının, yanlış...
- Advertisment -

Son Eklenenler

X-Işını Astronomisinde Paradigma Değişimi

- Advertisement - 9 Ocak 2024’te fırlatılan Einstein Sondası, ESA ve MPE’nin katkılarıyla Çin Bilimler Akademisi liderliğindeki bir ortak girişimdir. Amacı, kozmik olaylardan kaynaklanan X-ışını...

Gücün Sınırlarına Meydan Okuyan Lazer Yapımı Metaller

- Advertisement - Lazer bazlı katmanlı üretim yoluyla üretilen yenilikçi yüksek entropili alaşımlar, endüstriyel uygulamalar için benzeri görülmemiş bir güç ve esneklik sunar. Gelişmiş tekniklerle...

Hücresel atık yönetimi ve yaşlanmada otofaji genlerinin yeni rolleri

Yaşla birlikte azalan otofaji, araştırmacıların daha önce şüphelendiğinden daha fazla gizemi barındırıyor olabilir. Buck Enstitüsü, Sanford Burnham Prebys ve Rutgers Üniversitesi'nden bilim adamlarının, yanlış...

Antibiyotik Direnci Araştırmalarında Oyunun Kurallarını Değiştirecek Bir Şey

Antibiyotiğe dirençli bakterilerle mücadeledeki potansiyeli nedeniyle incelenen bir bakteriyofaj olan φX174, alternatif antibiyotiklerin geliştirilmesine yönelik yeni bilgiler sunuyor. yaşında COVID-19kelime "virüs” bulaşma, hastalık ve hatta...