Salı, Nisan 16, 2024
Ana Sayfa arşiv Geri Dönüştürülemeyen En Yaygın Malzeme Hangisi?

Geri Dönüştürülemeyen En Yaygın Malzeme Hangisi?

Genel anlamda metal, cam, plastik, kâğıt yada karton atıklarımızı geri dönüşüm kutularına atmaya alışığız. Sadece bunun bazı istisnaları var ve birazdan okuyacaklarınız sizi şaşırtabilir. Mesela sarı sayfa katalogları işi bittikten sonrasında geri dönüşüm kutusuna atılsa da, bir yıl içinde boya kağıda oldukca derinlemesine işlediği ve öteki kâğıt içeriğini kirleteceği için kâğıt fabrikaları tarafınca kabul edilmiyor. Ambalaj kâğıdının da oldukca boyalı olduğundan ve genel anlamda sızdırmaz olması için plastik bir katman ile kaplandığından geri dönüşüm istasyonlarında ayrıştırılması oldukca zor oluyor. Meyve suyu kutularının içindeki koruyucu tabakada da aynı problem var. Ampuller, birbirinden değişik oldukca fazla araç-gereç içerdiğinden iyi şekilde geri dönüştürülemiyor. Sprey kutuları ise içinde gaz kalabileceği için eritilmesi tehlikeli malzemeler sınıfına giriyor. Plastik kaplar içinde geri dönüştürülmesi ekonomik olanlar su ve süt şişeleri. Öteki tüm ambalajlardaki plastiğin ya işlenmesi oldukca pahalı ya da kafi kadar kıymetli değil. Geri dönüşüm kutusuna attığınız bu tür malzemeler genel anlamda elle ayrılıp yeniden çöplüğe gönderiliyor. Geri dönüştürülemeyen sadece en yaygın olarak kullanılan malzemenin cips paketleri bulunduğunu söyleyebiliriz. İçindeki cipsleri taze tutmak için kullanılan folyo kaplaması ayrılamıyor ve bitkisel yağ plastiği kirletiyor. İngiltere’de her yıl 13 milyar cips paketi çöpe atılıyor. Bu tarz şeyleri birbirine yapıştırarak devasa bir örtü üretilse, koca bir şehrin üstünü tamamen kaplardı.

Cips üreten Frito-Lay isminde bir besin şirketi, 2010 senesinde %100 geri dönüştürülebilir bir paket piyasa sürmüş fakat yalnız 18 ay sonrasında ansızın kaldırmıştı. Peki sebebi neydi? İster emin olun ister inanmayın, paketlerin oldukca ses çıkarmasıydı! Tüketiciler bu paketleri tutmanın ansızın fren meydana getiren bir tren benzer biçimde ses çıkardığından yakınmış ve durumdan rahatsız olan müşteriler derhal “Üzgünüm fakat seni bu paketten duyamıyorum” adlı bir Feysbuk grubu kurmuştu. Kulak zarını patlatan bu 95 desibellik hışırtı sebebiyle satışlar ortalama %11 düştüğünde, şirket havlu atmaya ve geleneksel polipropilen ambalajlara dönmeye karar verdi.

Besin ambalaj malzemeleri, kapsamlı araştırmalara dayanan devasa bir sanayi. Malzemenin kuvvetli bir koruyucu bariyer oluştururken, hem de besin içeriğine sızacak herhangi bir kimyasalı da en aza indirmesi gerekiyor. Ağırlık mühim bir mevzu ve doğal ki maliyetin de hesaba iştirak etmesi gerekiyor. Çevre üstündeki ayak izimizi en aza indirgeme ihtiyacı her geçen gün artarken, paketlerde kullanılan malzemelerin geri dönüştürülmesi ve gübreleştirilmesine dönük emek harcamalar da gittikçe artıyor. Her ne kadar söz mevzusu hareketin çevresel bir sorumluluktan ziyade pazarlamaya dayanıp dayanmadığıyla ilgili baştan beri bir münakaşa yürütüldüyse de, Frito-Lay %100 gübreye dönüştürülebilir cips paketini çıkardığında doğru yolda benzer biçimde görünüyordu. Bu yeni paketin en mühim bileşeni, laktik asidin polimerleştirilmesiyle meydana getirilen bir plastik olan polilaktik asit kısaca PLA idi. Bunun karşılığında laktik asit; mısır nişastası, şeker kamışı yada manyoktan kolayca elde edilebilen glukozun bakterilerle fermente edilmesinden üretilebiliyordu. Bu plastiği oksijensiz bir çöp yığınına boşalttığınız süre ayrışmıyor. Fakat açık bir ortamda bıraktığınızda, sonunda fakat oldukca fakat oldukca uzun bir süre sonrasında gübreye dönüşüyor. Fakat sıcak ve etken şekilde gübreleşmenin olduğu bir çöp kutusuna yerleştirdiğinizde, ortalama üç ayda ayrışıyor.

Peki kaç kişinin etken şekilde gübreleştiren çöp kutuları var? Şirket, ortada bir gürültü problemininin bulunduğunu en başından fark etmişti. Problem, bir plastiğin sert, cam benzeri bir halden esnek, lastiksi bir hale geçmiş olduğu ısı olan “cam dönüşüm sıcaklığıyla” ilgiliydi. Polilaktik asidin, oda sıcaklığının derhal üstünde olan bir cam dönüşüm sıcaklığı var. Bu yüzden paketi ellemek, polimer esneklik ve kırılganlık içinde dalgalandıkça o hastalık verici hışırdamaya sebep oluyordu. Frito-Lay, “Bu paket gürültülü şu sebeple geri dönüştürülebilir” sloganıyla şikayetlerin önüne geçebileceğini düşünmüş ve çevre bilincinin, bu jet motoru benzeri gürültüden duyulan rahatsızlığa baskın gelebileceğini ummuştu. Sadece bu şekilde olmadı. Çizim tahtasına geri dönemilm. Şimdiyse çözüm için bir ümit var. Bu PLA ambalajı, yalnız 20 mikrometre genişliğinde olsa bile aslen PLA, alüminyum ve bir yapıştırıcıyla birbirine yapıştıran bağ malzemesinin yer almış olduğu birden fazla katmandan oluşuyor. Görünüşe gore paketin katmanları içinde esnek bir yapıştırıcı kullanmak, hışırtı sesini kabul edilebilir düzeyde olan 70 desibele kadar azaltabiliyor. Geri dönüştürülebilir paketlerde yepyeni bir cips serisi görebiliriz. Eğer arka bahçenizde etken bir gübreleşme yığını var ise daha da iyi.

BENZER KONULAR

X-Işını Astronomisinde Paradigma Değişimi

- Advertisement - 9 Ocak 2024’te fırlatılan Einstein Sondası, ESA ve MPE’nin katkılarıyla Çin Bilimler Akademisi liderliğindeki bir ortak girişimdir. Amacı, kozmik olaylardan kaynaklanan X-ışını...

Gücün Sınırlarına Meydan Okuyan Lazer Yapımı Metaller

- Advertisement - Lazer bazlı katmanlı üretim yoluyla üretilen yenilikçi yüksek entropili alaşımlar, endüstriyel uygulamalar için benzeri görülmemiş bir güç ve esneklik sunar. Gelişmiş tekniklerle...

Hücresel atık yönetimi ve yaşlanmada otofaji genlerinin yeni rolleri

Yaşla birlikte azalan otofaji, araştırmacıların daha önce şüphelendiğinden daha fazla gizemi barındırıyor olabilir. Buck Enstitüsü, Sanford Burnham Prebys ve Rutgers Üniversitesi'nden bilim adamlarının, yanlış...
- Advertisment -

Son Eklenenler

X-Işını Astronomisinde Paradigma Değişimi

- Advertisement - 9 Ocak 2024’te fırlatılan Einstein Sondası, ESA ve MPE’nin katkılarıyla Çin Bilimler Akademisi liderliğindeki bir ortak girişimdir. Amacı, kozmik olaylardan kaynaklanan X-ışını...

Gücün Sınırlarına Meydan Okuyan Lazer Yapımı Metaller

- Advertisement - Lazer bazlı katmanlı üretim yoluyla üretilen yenilikçi yüksek entropili alaşımlar, endüstriyel uygulamalar için benzeri görülmemiş bir güç ve esneklik sunar. Gelişmiş tekniklerle...

Hücresel atık yönetimi ve yaşlanmada otofaji genlerinin yeni rolleri

Yaşla birlikte azalan otofaji, araştırmacıların daha önce şüphelendiğinden daha fazla gizemi barındırıyor olabilir. Buck Enstitüsü, Sanford Burnham Prebys ve Rutgers Üniversitesi'nden bilim adamlarının, yanlış...

Antibiyotik Direnci Araştırmalarında Oyunun Kurallarını Değiştirecek Bir Şey

Antibiyotiğe dirençli bakterilerle mücadeledeki potansiyeli nedeniyle incelenen bir bakteriyofaj olan φX174, alternatif antibiyotiklerin geliştirilmesine yönelik yeni bilgiler sunuyor. yaşında COVID-19kelime "virüs” bulaşma, hastalık ve hatta...